You are here:
Văn hóa, Du Lịch
Giai Thoại Làng Nho (NXB Nam Chi Tùng Thư 1964) - Lãng Nhân, 786 Trang
Mới đây Phùng Quân đưa cho tôi coi bản thảo cuốn này và buộc viết bài tựa. Tôi thấy như vậy là bạn đòi hỏi sai chỗ, vì bàn về Giai thoại làng Nho, lý ưng để các vị kỳ cựu trong Làng làm mới đúng. Song soạn giả đã giải thích: những câu chuyện kể lại ở đây, nhiều cụ chẳng lạ gì, vả nhà Nho tất thừa hiểu nhà Nho rồi, nhưng sự cần biết đối với người sưu tập để lưu lại, là cảm tưởng của Tân học thuộc lớp người sau. Tôi đành chiều long Lãng Nhân, và xin chỉ bày tỏ vài nhận xét riêng, có tính cách hoàn toàn chủ quan, chớ không chắc chi được sự đồng ý của những bạn cùng trạc tuổi hoặc trẻ hơn tôi. Ngoài ra tôi thấy, cần dè dặt trong sự phán đoán, vì chỉ được căn cứ nguyên vào số người có tên trong sổ đoạn trường này, nên chưa dám quyết rằng các vị đó đã đủ tính cách điển hình để tiêu biểu trung thực cho cả Làng Nho. Và liệu những câu chuyện được nhắc lại trong những lúc trà dư tửu hậu, đúng hay sai chừng nào, hoặc về những điểm gì?Từ Bùi Ân Niên đến Vũ Phạm Hàm, các câu chuyện ngắn dài được sắp đặt và kể lại như dã sử, với những dòng thơ trích dịch và lời dẫn giải tường tận. Đôi khi tôi tưởng như đọc Nam Hải Dị Nhân, song lời lẽ ở đây gọn gàng hơn, và tuy nghiêm chỉnh, vẫn không giấu nổi ở nhiều đoạn, nụ cười hóm hỉnh mà các than hữu nhận ra ngay là của tác giả Chơi Chữ và Chuyện Vô Lý. Ngoài ra lắm khi các câu đối hoặc vần thơ cũng nhiều thú vị, nên tôi tự hỏi: phần chính cuốn sách này, phải chăng là sự tích kể lại, hay đúng hơn là những tài liệu thi văn mà Lãng Nhân đã cố gắng thâu lượm?
Đành rằng cũng có một số bài cũ đã được phổ biến trước rồi, song ở đây được chú thích đúng và kỹ hơn; còn phần nhiều là những bài mới thấy trình bày lần này là đầu tiên, và công của Lãng Nhân là vớt được và ghi lại, những lời truyền khẩu đáng nghe song cũng dễ thoảng qua hay chìm mất. Phấn thừa hương cũ bội phần sót xa…. Dù sao,, và đối với tôi, đáng chú trọng hơn, là ý nghĩa của các Giai thoại. Đọc một hai truyện, chưa thấy hấp dẫn mấy. Đọc tất cả và ngẫm lại, tôi đã nhận dần ra, qua cử chỉ và những lời xướng hoạ, diễu cợt, nguyền rủa hay khen chê của các nhân vật, nhiều đặc tính trái ngược của một lớp người trong thư hương thuở trước.
Theo những truyện kể trong tập này, thì Làng Nho đã cho tôi một hình ảnh khá phức tạp, song cũng lộ ra vài dáng vẻ chung: tôi không muốn nói là hay hoặc dở, sự phê bình xin để tuỳ quan niệm của mỗi người; duy có điều không thể quên, là dù lên án hay bênh vực, tưởng cũng cần nhớ đặt lùi các nhà Nho của chúng ta vào khoảng giữa hoàn cảnh lịch sử, nghĩa là ở giữa và cuối thế kỷ XIX, nhất là trong buổi giao tranh tân cựu, khi người Pháp mới sang xâm chiếm Việt Nam.
Làng theo nếp cũ đã lâu đời, lấy học vấn cử nghiệp làm thang giá trị, coi từ chương kỹ xảo là thước đo tài năng. Hơn người là hơn vì chữ nghĩa, và kết quả là các kỳ thi đưa lại: tự hào, tự phụ, hoặc thất vọng yếm thế, cũng do đó mà ra. Mà cũng chỉ vì thế, trong Làng hay có sự lục đục: thử thách nhau như Triệu Bích và Vũ Phạm Hàm, châm biếm nhau như Nguyễn Tư Giản và Nguyễn Khuyến, ông tú Vị Xuyên cùng ông thủ Vũ Tuân; hoặc chỉ muốn đua ganh về cờ biển cho tới lúc gần cõi chết ( Bùi Ân Niên, Đoàn Tử Quảng ) và khoa bảng gần như đã thành lẽ sống, và ngay cả khi cuộc sống bắt đầu chuyển hướng về những bước hiểm nghèo. Như vậy thì đâu là đạo người Quân tử đã từ Trung quốc truyền sang trải mấy ngàn năm? Nhưng nghĩ kỹ ra thì có chi là lạ, khi bất cứ đạo giáo nào cũng phải chịu sự biến cải tuỳ nơi cho thích hợp với đặc tính của mỗi dân tộc: đạo Cơ Đốc ở Do Thái khác với ở Đông Âu, và ở Anh khác với ở Phi Luật Tân; đạo Phật ở Tây Tạng không như ở Nhật Bản; vậy đạo Nho ở nước Lỗ sang Làng ta, tất cũng biến thể, để cho các Hoàng Cao Khải, Tôn Thọ Tường không giống các thầy Tăng Tử, Nhan Hồi….Chẳng lẽ đức Khổng Tử, khi ngài bưng mặt thốt rằng: Đạo ta hết rồi ( Ngô đạo cùng hĩ ) đã khóc lên sự thật rối sao? May thay đạo ngài tuy biến cho hợp lệ Làng ( mà phép ai cũng phải chịu thua ), vẫn rớt lại được khá nhiều tinh túy. Cuồng chữ, say chữ thật đấy, song lắm lúc bịnh cuồng say đó cũng hiện ra dưới những vẻ khả ái của thói ngông nghênh đúng chỗ, sự liên tài đặc biệt không thấy ở nước nào khác Tàu và Việt. Ngạo nghễ của nhà nho, ở nhiều trường hợp, chỉ là một trạng thái của tinh thần bất khuất. Và dẫu hỗn xược hay bần cùng đến đâu, mà đối nổi một câu đối, hoạ được một bài thơ, thì vẫn được lời khen, tiền thưởng, có khi cả vợ đẹp ( Hồ Quý Châu, Bùi Hữu Nghĩa ). Phú quý thì ai chẳng thích - kể cả đức Khổng - nhưng phú quý chỉ có thể nhận nếu ở trong vòng Lễ Nghĩa Liêm Sỉ: bằng không, thì thà rũ áo từ quan, lui về xóm khuất mà chịu cảnh nghèo ( Huỳnh Mẫn Đạt, Nguyễn Khuyến ) hoặc giữ thái độ cương trực ( Lê Sĩ Nghị. Ông Ích Khiêm, Nguyễn Hữu Huân ). Bên cạnh những người vào lòn ra cúi, còn có những người không chịu hàng phục như Phạm Ứng Thuần và Phan Văn Trị, hoặc vì nước mà tự tận như Nguyễn Cao, giơ cổ chịu chém như Trần Cao Vân hay Tống Duy Tân. Biết bao nhiêu người đã dấy nghĩa Văn Thân, và tiết tháo của những vị đó có thể che đậy hộ cho cả Làng những lầm lỗi những tủn mủn của hạng tiểu nhân hay chữ. Bởi vậy và lấy hơn bù kém, tôi gấp sách với một niềm tin tưởng: mặc dầu các vị đàn anh lần lượt di cư gần hết về bên kia lớp sương mờ cõi khác, sĩ khí ngát dư hương, vẫn còn muôn năm phảng phất….
| Nguồn | : Internet |
| Tác giả | : Lãng Nhân |
| Kiểu tập tin | : PRC |
| Độ lớn tập tin | : 231KB |
| Đăng bởi | : Thanh Mai |
| Cập nhật | : 10.09.2011 |
| Số lượt xem | : 363 |
| Số lượt tải | : 28 |
Bạn phải đăng nhập mới có thể download
Các tin liên quan mới nhất:
- 555 Món Ăn Việt Nam: Kỹ Thuật Chế Biến - Cát Văn Thành, 542 Trang 19.05.2012
- Đào Tạo Giáo Viên Khách Sạn Du Lịch - Nhiều Tác Giả, 97 Trang 08.05.2012
- Cổng Làng Hà Nội Xưa và Nay - Vũ Kiêm Ninh, 320 Trang 02.05.2012
- Chùa Bái Đính - Lã Đăng Bật, 154 Trang 26.04.2012
- Chế Biến Nước Rau Quả Tăng Cường Sức Khỏe - Ánh Ngọc, 96 Trang 26.04.2012
- Cao Huy Đỉnh Tuyển Tập Tác Phẩm - Từ Thị Cung, 1024 Trang 26.04.2012
- Đế Thiên Đế Thích - Nguyễn Hiến Lê, 96 Trang 25.04.2012
- Dân Tộc Học Đại Cương - Lê Sĩ Giáo | Lê Ngọc Thắng | Lâm Bá Nam, 221 Trang 22.04.2012
- Đám Cưới Của Người Việt ở Sóc Trăng - Trần Minh Thương 22.04.2012
- Chữ Quốc Ngữ Bành Trướng từ Nam ra Bắc - Nguyễn Phú Phong, 14 Trang 21.04.2012
Các tin trước đó:
- Tìm hiểu cộng đồng người Chăm tại Việt Nam - Nguyễn Văn Huy 08.08.2011
- Dân Tộc Tính - Nguyễn Đăng Thục, 23 Trang 06.06.2011
- Cảnh đức Trấn Đào Lục (Xuấn bản: 1972) - Vương Hồng Sển, 380 Trang 01.06.2011
- Thọ Mai gia lễ diễn nghĩa (Xuất bản 1927) - Vũ Hi Tô dịch, 55 Trang 02.02.2011
- Cẩm nang ứng dụng phong tục dân gian - Tuấn Khanh, 208 Trang 06.01.2011
- Bánh Tây phương - Nguyễn Thu Dung | Nguyễn Thị Thanh Nhàn, 192 Trang 02.12.2010
- Sách hướng dẫn du lịch Việt Nam Marketing du lịch - Trần Ngọc Nam, 178 Trang 07.11.2010
- Giáo trình tâm lý học du lịch - Nhiều tác giả, 52 Trang 07.11.2010
- Sinh viên hành trình xuyên Việt - Hồ Như Kha 07.11.2010
- Giáo trình Tâm lý học kinh doanh du lịch - Trần Thị Thu Hà, 112 Trang 07.11.2010
Thành Viên
Bùi Nhã Quyên747
NGUYEN Tuan Anh678
nguyen tran thuy trang664
momo momox652
Vinh Bui647
vuabongda85645
Pham Thi Hoang Anh624
trần anh thụ623
dmt616
Nguyễn Hồng Ánh616
SANG TRUONG397
Hoàng Văn Hải381
Vũ Mạnh Dũng340
Pham Dinh Lam334
HAI VAN327
nam tang321
william hoang321
Nguyễn Nhiên315
Lam Trinh311
nguyen uyen309
thanhagg098301
Bui Duc Chung288
Garu285
Long Khong261
Tran Thuy Bang Chau237
Đinh Hiệp Dũng227
David Phan221
Nguyen Xuan Dung210
Thanh Nhu201
Traihai4194
Phan Anh Tu174
Nguyễn Văn Nam173
Kyou166
Trần Thanh Tùng153
Chuoichat149
Huỳnh Thị Kim Mai148
minh vong148
Phan Phương Thảo138
Dang Bac136
Dai Co Viet134
Hứa Văn Thành133
Nguyen Van An129
anhlt08104128
Long Nguyen126
Hung Nguyen125
Le Phuong Thao124
vu thang114
funny_hippo114
nguyen thanh khai110
minhquan106
ngaymoi103
Den Ngoc Son102
Lê Hữu Ngọc89
Trần Châu Tâm85
Nguyễn Canh Thân74
Tuan Tran72
Nguyễn Thị Ngọc Hạnh56
Campos Hector53
truong lam44
lê hoàng việt44
Quoc Thai43
QUANG VAN LE43
lien35
BIEN XUAN DUNG33
Ta Tri Nhan33
phan duc be31
Pham Thanh Tan24
Ngo Duc Mau23
Thanh An21
panyucheng20
Wind Field14
thien13
Huỳnh Uyên Vũ13
Nguyen Van Minh13
Tra Thi My Phuong12
võ phạm trưuờng an10
Hà San10
inguyentri9
Nguyễn Thị Kim Vân9
Nguyen Mai Tu Oanh6
thuygiang4
Hướng3
nguyen dung1
Nguyễn thị soa1
Lê Tràng Lợi1
Duong van tu1
pham hoang phuoc1
ngô vân quyên1
Tina Bui1
nguyentuanminh1
Do Hong Anh1
tranthihonganh1
Dương Văn Chung1
Nguyen Phuong1
Tran van thanh1
Tadana1
LE MINH TRUNG1
Le Quang Tuyen1
Trần Kim Ngân1
Le Hong Hai1
Hỗ trợ trực tuyến
Mr Hạnh
ĐT: 0944.625.325
Lịch Vạn Niên
Phần mềm hỗ trợ
Hiện có 18399 khách và 146 thành viên Trực tuyến
